Bij aandoeningen van het hoornvliesoppervlak, waarbij het herstel van een wond in de epitheel (buitenste) laag vertraagd verloopt of de genezing vindt in het geheel niet plaats, wordt soms gebruik gemaakt van een stukje amnionvlies. Het amnionvlies vormt een deel van de vruchtvliezen van de nageboorte (placenta).

Het vlies wordt verkregen bij een keizersnede met toestemming van de zwangere moeder; onder steriele omstandigheden worden kleine stukjes in doosjes verpakt en deze kunnen langere tijd in een diepvries (-80 °C) worden bewaard.

De oogarts heeft de beschikking over kleine stukjes van dit amnionvlies om te gebruiken voor ’transplantatie’. Amnionmembraan vormt een goede onderlaag en bescherming voor herstel van de epitheel laag van het hoornvlies. Het wordt toegepast bij niet genezende zweertjes, zoals:

• voorkomen na virus ontstekingen (bijv. Herpes Zoster, Herpes Simplex),
• na chemische letsels, waarbij de zgn. stamcellen, die voor de genezing van het oppervlak moeten zorgen, zwaar beschadigd zijn en
• andere omstandigheden, waarbij groter epitheelwonden aanwezig zijn.

Bacteriële infecties

Bij bacteriële infecties zijn antibiotica nodig. Meestal lokaal toegediend in de vorm van oogdruppels, maar soms zijn ook injecties of tabletten nodig.

Virale infecties

Bij virale infecties door virussen uit de herpesgroep en virussen, zijn antivirale middelen mogelijk. Bij herpesinfecties wordt vaak Acyclovir gebruikt. Antivirale middelen worden zowel als oogzalf of oogdruppel toegediend, maar ook systemisch (aan het hele lichaam). Tegen andere virussen, zoals bijvoorbeeld adenovirussen, bestaan geen effectieve antivirale medicamenten.

Droge ogen

Bij droge ogen worden stroperige druppels, gels en zalf toegepast. Men probeert daarbij de ogen te beschermen tegen uitdrogen, omdat uitdrogen het hoornvlies kwetsbaarder maakt voor beschadiging. Zalven zijn vettig, waardoor het zien verstoord wordt. Meestal wordt zalf toegepast in combinatie met een verband.

Hoornvliestransplantatie

Voorkomen van afstoting

Bij afstoting wordt het nieuwe hoornvlies als een vijandelijke indringer beschouwd en worden de cellen van het getransplanteerde hoornvlies doodgemaakt; het getransplanteerde hoornvlies wordt troebel. Vandaar dat je na een hoornvliestransplantatie corticosteroïden krijgt voorgeschreven. Die remmen ontstekingsreacties, afstotingsreacties en allergische reacties, maar helaas ook de gewenste afweerreactie van het lichaam tegen indringers zoals tegen infecties.

Voorkomen van ontstekingsreacties

Om ongewenste ontstekingsreacties in het voorste deel van het oog te onderdrukken, worden in het begin na transplantatie medicijnen gegeven die de spieren verlammen die de pupil vernauwen en de spier verlammen die voor accommodatie zorgt (bijvoorbeeld met atropine of homatropine bevattende oogdruppels). In het begin wordt het transplantaat ook vaak beschermd met antibiotica in de vorm van oogdruppels. Als de oogdruk te hoog wordt, zijn soms oogdruk verlagende druppels nodig.

Wijze van druppelen

Druppels en zalfjes worden uitwendig – rechtstreeks op het oog! – door de patiënt zelf toegediend. Het effect op de rest van het lichaam is daardoor minimaal.

Bacteriën, virussen en schimmels

Micro-organismen kunnen het hoornvlies beschadigen. Het lichaam reageert hierop. We spreken dan van een ontstekingsreactie of infectie in het hoornvlies.

Micro-organismen

Micro-organismen zijn heel kleine levende planten of dieren, vaak slechts uit één cel bestaand. Soms zijn ze minder klein, zoals bijvoorbeeld schimmels. Virussen zijn nog kleiner dan cellen. Zij kunnen zich niet zelfstandig vermenigvuldigen, maar hebben cellen nodig om in door te dringen en die te gebruiken om zich te vermenigvuldigen.

Infecties

Slechts een beperkt aantal bacteriën, virussen, schimmels en andere micro-organismen is in staat om het intacte hoornvlies binnen te dringen. Als het oppervlak van het hoornvlies beschadigd is, kunnen meer soorten micro-örganismen binnen dringen. Door de infectie kan dan een hoornvliesontsteking (keratitis) ontstaan of een zweer (ulcus). Hierbij wordt het hoornvlies minder helder door zwelling en infiltratie (binnendringen) van o.a. witte bloedcellen. Vaak blijft een troebel litteken over, dat het zien blijvend vermindert.

Voorbeelden van veel voorkomende infecties zijn:

• bacteriën: stafylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, stafylococcus epidermidis, streptococcus pneumoniae en vele andere
• virussen: herpes simplex, adenovirus, gordelroos en vele andere
• protozoën: Acanthamoebe
• schimmels

Behandeling

Soms verdwijnt een infectie vanzelf of kan je  oogmedicatie voorgeschreven krijgen.

Als het hoornvlies door de infectie blijvend beschadigd is, is een hoornvliestransplantatie mogelijk.

Wil je meer informatie?

Wil je weten wat de ervaringen zijn van mensen met infecties?  Je kunt hun verhalen lezen bij verhalen van anderen of via ons lotgenotencontact met hen in contact komen.
Meer informatie

Bezoek de Hoornvlieswijzer voor de volgende hoornvliesaandoeningen en interviews.

• ICE-syndroom
• Keratoconus
• Fuchs
• Map-Dot-Fingerprint Dystrofie icm droge ogen
• Hoornvliesbeschadiging door aangeboren hoge oogdruk
• Schimmelinfectie
• Acanthamoebe
• Herpes
• Cornea decompensatie
• Pseudomonas

Elkaar ontmoeten

Tot en met 2023 organiseerde de HPV een tweejaarlijks de Nationale Hoornvliesdag voor onze leden en hun partners. Deze interactieve en inspirerende dag bestaat uit kleinschalige informatie-meetings door specialisten uit de hoornvlieswereld, presentaties van vooraanstaande sprekers, de marktplaats waar je corneaspecialisten en sponsoren kunt ontmoeten en overige activiteiten. In het Cornea café is  er voldoende gelegenheid om in een ongedwongen sfeer kennis te maken met mensen die eenzelfde hoornvliesaandoening hebben en wissel je onderling ervaringen uit. De dag wordt  door ongeveer 250 personen bezocht. Men waardeert de Nationale Hoornvliesdag met gemiddeld een 9!

Hieronder zijn de programma’s te raadplegen van de vorige Nationale Hoornvliesdagen.

Nationale hoornvliesbijeenkomsten

Op 28 juni 2025 heeft er een samenwerking plaatsgevonden met Oogfonds en de Oogvereniging in de vorm van het Oogcongres. Zie het programma.

17e Nationale Hoornvliesdag 7 oktober 2023

De NHD 2023 was een groot succes! In het magazine, lees er meer over in het Cornea magazine najaar 2023.

16e Nationale Hoornvliesdag 2021

15e Nationale Hoornvliesdag

De 15e Nationale Hoornvliesdag is door COVID-19 helaas niet doorgegaan.

14e Nationale Hoornvliesdag

13e Nationale Hoornvliesdag

12e Nationale Hoornvliesdag

11e Nationale Hoornvliesdag

Archief Nationale Hoornvliesdagen

10e Nationale Hoornvliesdag: Samen vooruitzien

Deze 10e Nationale Hoornvliesdag op 14 maart 2015 stond in het teken van de toekomst van de oogzorg en hoe we daar gezamenlijk met oogartsen en paramedisch specialisten vorm aan kunnen geven.

Graag willen wij aan onze dank uitspreken voor ieders’ aanwezigheid en bijdragen aan de 10e Nationale Hoornvliesdag. In het bijzonder de sprekers, de inleiders bij de workshops, de vrijwilligers achter en voor de schermen en de artsen bij de ontmoetingstafels. Speciale woorden van dank aan mevr. drs. S. Gast die (last-minute) de lezing van prof. dr. R. Nuijts heeft overgenomen en mevr. dr. R. Wolff die de lezing van drs. M. Dhooge heeft overgenomen.

Het nieuwe concept, waarin meer ruimte is voor interactie tussen leden en er aandacht is geweest voor de niet-medische aspecten van het hebben van een hoornvliesaandoening was een prima invulling van deze dag.

9e Nationale Hoornvliesdag Geneesmiddelen

15 maart 2014 werd gesproken over een onderwerp waar vrijwel iedere hoornvlies patiënt incidenteel of structureel ervaring mee heeft: geneesmiddelen – en dan met name oogdruppels en zalven.

De volgende onderwerpen werden onder meer behandeld:

• Geneesmiddelen mw. dr. M.C. Bartels, oogarts
• Medicatie bij hoornvliesaandoeningen dhr. prof. dr. R.M.M.A. Nuijts, oogarts
• Wie betaalt wat aan uw medicatie, een oerwoud dhr. O. Mehrani, apotheker
• Druppelen en zalven mw. M. Snouck Hurgronje ­ van de Ruit, verpleegkundige en dhr. R. Spiering, beleidsadviseur communicatie

8e Nationale Hoornvliesdag: Infecties

6 April 2013 stond onze dag in het teken van ooginfecties en hoe u infecties kunt voorkomen.

De volgende onderwerpen zijn gepresenteerd:

7e Nationale Hoornvliesdag: Lenzen bij Hoornvliesaandoeningen

Als u een hoornvliesaandoening heeft, of last van droge ogen, kunnen lenzen een uitkomst zijn. De laatste jaren zijn er veel ontwikkelingen geweest.

De volgende onderwerpen zijn 24 maart 2012 gepresenteerd:

Zesde Nationale Hoornvliesdag: Vertrouwen op beter zicht

Zaterdag 9 april 2011 stond in het teken van vertrouwen in de arts en de verschillende technieken van hoornvliestransplantaties.

De volgende onderwerpen zijn gepresenteerd:

• Prof. dr. G. van Rij (video), verbonden aan het Erasmus ziekenhuis te Rotterdam, verzorgde een inleiding over de geschiedenis van de hoornvliestransplantatie van toen tot nu.
• Dr. W.J. Rijneveld, hoornvliesspecialist in het Westfries Ziekenhuis te Hoorn, sprak over haar proefschrift “Trust and Control” (video).
• Dr. N. Tahzib (video) en dr. A, van der Lelij(video) gaven een duopresentaie geven onder de titel “Keratokonus bij jongeren en ouderen: een bespreking van de huidige behandelopties”.
• Ledenvergadering
• Lunch, tijdens de lunch kon van gedachten worden gewisseld met de specialisten
• Ervaringsdeskundigen Mevr. J. Fridrichs (video), Mevr. E. Vreijsen (video) en Dhr. R. Treskes (video) spraken over het gebruik van scleralenzen.
• De uitkomst van het onderzoek onder hoornvliespatiënten jonger dan 26 jaar kwam aan de orde.

Vijfde Nationale Hoornvliesdag: Droge en natte ogen

Op 27 maart 2010 is gesproken over ons traansysteem en over het hebben van droge ogen of juist hele vochtige ogen:

• Mevr. dr. N. Klaassen-Broekema, oogarts, sprak over de bouw en de werking van het traansysteem.
• Drs. R.H.J. Wijdh, hoornvliesspecialist in het UMC Groningen sprak over de behandeling van droge en natte ogen
• Mevr. M. Snouck Hurgronje-van de Ruit, verpleegkundige, belichtte de praktische kant van de kunst en de noodzaak van het druppelen van de ogen
• Ledenvergadering
• Bespreking vierjarenplan door Mevr. drs. J. Laheij van Odyssee
• Lunch, tijdens de lunch kon van gedachten worden gewisseld met de specialisten
• Patiënten ervaringen door Dhr. ing.J.J. Boers en Mevr. I. Niekus-Westenberg
• Mevr. J van Zelst, district manager van ThéaPharma, fabrikant van o.a. kunsttranen, sprak over de ontwikkeling en toepassing van kunsttranen
• Over erfelijkheidsfactoren bij hoornvliesziekten sprak dr. C.A. Eggink, hoornvliesspecialist, verbonden aan het Umc St Radbout te Nijmegen
• Vooruitlopend op het thema van volgend jaar: Kwaliteit van donorvliezen, gaf drs. W.J. Rijneveld een korte impressie van de onderzoeken in haar proefschrift:”Donorweefsel voor hoornvliestransplantatie: Vertrouwen en controle”. Dit proefschrift heeft zij in maart 2010 verdedigd.

Vierde Nationale Hoornvliesdag: Contactlenzen bij hoornvliesziekten

Zaterdag 4 april 2009 stond geheel in het teken van contactlenzen en nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van keratoconus.

• Mevr.dr. A.J.M. Geerards sprak over medische indicaties voor contactlenzen.
• Dhr. H.Otten, optometrist, sprak samen met Dhr. Ch.Vervaet, contactlensspecialist, over toepassingen en patiënten ervaringen met diverse typen contactlenzen op getransplanteerde hoornvliezen
• Patiëntenervaringen van Dhr.B.J.B.Commissaris, patiënt met erfelijke dystrofie en Dhr. A.J.Molenaar, keratoconus patient.
• Mevr. Dr N.Tahzib sprak over nieuwe ontwikkelingen, keratoconus en crosslinking.
• Dhr J.Veltkamp sprak over vergoedingen van contactlenzen door zorgverzekeraars.

Derde Nationale Hoornvliesdag: Angst voor en na de operatie

Op zaterdag 12 april 2008 organiseerde de Hoornvlies Patiënten Vereniging de Nationale Hoornvliesdag voor leden. Deze dag werd gehouden in de Amstelzaal van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Het thema van de dag was: ANGST VOOR EN NA DE OPERATIE
Klik hier voor het artikel van gastspreker Dr. Nuijts over hoornvliestransplantaties met geavanceerde lasertechnieken.

De volgende onderwerpen kwamen aan de orde:

• Mevr. dr. A. de Roode spreekt over “Angst” pre- en postoperatief.
• Dr. R.M.M.A. Nuyts, spreekt over nieuwe ontwikkelingen.
• Strooilicht metingen door mevr. drs. I. Van der Meulen en dr. T.J.T.P. Van der Berg.
• Patiëntenervaringen: Mevr. T. Lampe, keratoconus patiënte. R. Harinck, herpes patiënt.
• Dr. B.T.H. van Dooren sprak over de anatomie en de functie van het hoornvlies

Tweede Nationale Hoornvliesdag: De hoornvliespatient centraal

Op zaterdag 14 april 2007 organiseerde de Hoornvlies Patiënten Vereniging de Nationale Hoornvliesdag voor leden en hun partners.

De volgende onderwerpen zijn besproken:

• Uw eigen rol in het succes van een transplantaat.
• Hoe beleeft de patiënt de transplantatie.
• Verblinding door strooilicht en hoe kan dat worden gemeten.
• Nieuwe ontwikkelingen in lamellaire transplantatiemethode
• Het meten van strooilicht

Eerste Nationale Hoornvliesdag

De in augustus 2005 opgerichte Hoornvlies Patiënten Vereniging (HPV) organiseerde op 11 maart 2006 voor de eerste keer een Nationale Hoornvliesdag.
Deze dag werd in samenwerking met de Cornea Bank Amsterdam georganiseerd. De dag vond plaats in het VU Medisch Centrum Amsterdam.

De volgende onderwerpen kwamen aan de orde:

• Geschiedenis hoornvliestransplantatie door Prof. Dr. H.J.M. Völker-Dieben (emeritus hoogleraar oogheelkunde)
• Hoe verder na de transplantatie door Drs. A.J.M. Geerards (oogarts oogziekenhuis Rotterdam)
• 25 Jaar hoornvliesbank door Dr. E. Pels (hoofd hoornvliesbank)
• Vragenforum, panel van cornea chirurgen waaronder Dr. A.J.M. Zaal (oogarts VUMC)
• Resultaten enquête onder 7700 hoornvliespatiënten
• Behoefteraming van patiënten aan belangen vereniging door Drs. W.J. Rijneveld (oogarts Westfries Gasthuis te Hoorn) en Drs. F. Keramati (arts-onderzoeker)
• Eerste ledenvergadering HPV

We spreken dezelfde taal!

De HPV hecht veel waarde aan een goede invulling aan het ervaringsdeskundigheid / lotgenotencontact. Dit wordt landelijk gecoördineerd en de gestelde vragen worden door zoveel mogelijk vanuit onze pool van ervaringsdeskundigen binnen de vereniging beantwoord. We spreken immers dezelfde taal. Indien noodzakelijk vragen wij medisch advies aan de wetenschappelijk adviseur of zetten de vraag uit binnen ons netwerk van specialisten in het land. Lid worden?

Professioneel advies

De vragen die de coördinatoren Lotgenotencontact ontvangen hebben onder ander betrekking op:

• Hoornliesaandoeningen als Keratoconus, Fuchs, infecties door de acanthamoebe en het herpesvirus, overige bacteriologische infecties, Map-Dot-Fingerprint Dystrofie en overige dystrofieën, maar ook congenitale corneale anesthesie (gevoelloos hoornvlies)
• Verschillende vormen van hoornvliestransplantaties
• Effecten van hoornvliestransplantaties en de implicaties
• Afstoting van getransplanteerd hoornvlies
• Wachtlijsten voor hoornvliestransplantaties
• Corneale crosslinking-behandeling
• Keratoconus bij kinderen met het Downsyndroom
• Hoornvliesaandoeningen bij jongeren en jongvolwassenen
• (Bij)werking van medicijnen
• Het gebruik van contactlenzen in de breedte: sclerale lenzen, pancorneale lenzen, bandagelenzen, etc.
• Lenzenintolerantie door (constitutionele) eczeem
• Vergoedingen van hoornvliestransplantaties
• Relatie tussen patiënt en specialist
• Zorgen over en onbekendheid met hoornvliesaandoeningen en behandelmethoden

Contact

Ooglijn: 030-2945444 (op werkdagen van 09.00 tot 15.30)
E-mail: lotgenotencontact@oogvooru.nl

Volg ons op Facebook, LinkedIn en bezoek de Hoornvlieswijzer

Los van de HPV Facebook pagina, zijn ook de volgende Facebook pagina’s te bezoeken

• Keratoconus
• Fuchs
• Acanthamoeba