Map-dot-fingerprint dystrophy (MDFD) is de meest voorkomende corneadystrofie. Een andere term die gebruikt wordt is epithelial basement membrane dystrophy. Ongeveer 2,5% van de mensen heeft het. Het komt soms in families voor als een erfelijke aandoening, maar bij de meeste patiënten is dat niet het geval.
Sommige mensen merken er niets van. Anderen hebben last  van terugkomende beschadigingen van het hoornvliesoppervlak, de zogeheten recidiverende erosies.

Erosie

Bij een erosie ontbreekt de bedekkende laag van epitheelcellen en ligt de basaalmembraan bloot.
De meest voorkomende oorzaak van erosies is een beschadiging van het hoornvlies door bijvoorbeeld een (scherp) voorwerp of een vinger.
Mensen met map-dot-fingerprint dystrophy (MDFD) kunnen spontaan erosies krijgen, dus zonder duidelijke aanleiding. Dit komt omdat de verankering van de epitheelcellaag op de basaalmembraan niet normaal is. Daardoor:

  • ontstaat er afzetting van basaalmembraanmateriaal in het epitheel (maps),
  • treedt er degeneratie op van ingesloten epitheelcellen (dots en microcysten) en
  • wordt draadvorming materiaal afgezet (fingerprints).

Ook andere aandoeningen kunnen recidiverende erosies veroorzaken.

Klachten

Een patiënt met erosie heeft last van pijn en tranende ogen en kan moeilijk licht verdragen.

Behandeling van map-dot-fingerprint dystrophy

  • De behandeling bestaat uit kunsttranen, gel of zalf. Deze worden vaak langere tijd toegediend, ook als er geen klachten zijn. De toediening is ’s avonds voor het slapen gaan, omdat de erosies vaak ontstaan op het moment van ontwaken bij het openen van de dan nog tamelijk droge ogen.
  • Ook worden wel oogdruppels gegeven met een hogere zoutconcentratie dan die van het lichaam.
  • Soms worden verbandlenzen, dunne zachte contactlenzen, gebruikt om het kwetsbaardere oppervlak te beschermen.
  • Bepaalde antibiotica, tetracyclines, hebben ook een beschermende werking op de cornea omdat ze de activiteit van bepaalde natuurlijke hulpstoffen bij chemische (afbraak)reacties in het weefsel remmen.
  • Soms ook wordt slecht hechtend en minder vitaal opgehoopt epitheel mechanisch verwijderd, al dan niet met alcohol om de onderlaag gladder te maken.
  • Soms poogt men de aanhechting te verbeteren door opwekken van kleine littekentjes tussen de epitheellaag en de basaalmembraan met behulp van micropuncties met een naaldje.
  • Bij hardnekkige gevallen gebruikt men tegenwoordig ook een speciaal laserapparaat (eximer laser) om met verwijdering (verdamping) van een laagje weefsel, inclusief een heel dun laagje basaalmembraan, de hechting van het epitheel op de onderlaag te verbeteren: de phototherapeutic keratectomy, afgekort PTK. Soms moet deze behandeling herhaald worden.

Waarom de naam Map-dot-fingerprint dystrophy?

De naam komt van de vormen van de ijle oppervlakkige troebelingen die met de zogenoemde spleetlamp (een microscoop met speciale verlichting die de oogarts gebruikt om het hoornvlies te onderzoeken) kunnen worden gezien; namelijk in de vorm van de patronen op landkaarten (map = landkaart), geografische vormen dus, van punten (dot = punt) en van evenwijdige lijnen als van vingerafdrukken (fingerprint = vingerafdruk).

http://www.oogartsen.nl/oogartsen/hoornvlies_slijmvlies/cornea_conjunctiva_degeneraties_dystrofie_troebelingen_vlekken/

Wilt u meer informatie?

Meer informatie over map-dot-fingeprint dystrophy en de behandelmogelijkheden vindt u op de site van oogartsen.nl onder epithelial basement membrane dystrophy.